Nie każda oliwa z oliwek jest taka sama. Różnice między kategoriami są ogromne i wynikają ze sposobu produkcji, jakości surowca, stopnia przetworzenia i zawartości związków bioaktywnych. Etykieta mówi więcej, niż się wydaje — jeśli wiemy, czego szukać.
Porównanie kategorii oliwy z oliwek
Oliwa extra virgin
To najwyższa kategoria i jedyna, która zachowuje pełny profil zdrowotny. Uzyskiwana wyłącznie mechanicznie, bez chemii, w temperaturze poniżej 27°C. Kwasowość nie przekracza 0,8%. Najlepsze oliwy osiągają 0,1–0,3%. Tylko ta kategoria może zawierać wysoką ilość polifenoli.
Oliwa virgin
Produkowana podobnym procesem jak extra virgin, ale z surowca niższej jakości. Kwasowość wynosi od 0,8% do maksymalnie 2%. Skutkuje to słabszym aromatem, mniejszą zawartością polifenoli i niższą wartością zdrowotną.
Oliwa rafinowana (pure)
Powstaje z oliwy o kwasowości powyżej 2%, która nie spełnia norm jakościowych i przechodzi proces rafinacji chemicznej. Rafinacja usuwa nieprzyjemny smak i obniża kwasowość, ale jednocześnie pozbawia oliwę większości związków bioaktywnych. Sprzedawana często jako „oliwa z oliwek” lub „pure olive oil”.
Oliwa sansa / pomace
Najniższa kategoria. Powstaje z wytłoków — reszt po pierwszym tłoczeniu — z użyciem ekstrakcji chemicznej. Produkt pozbawiony właściwości przypisywanych oliwie extra virgin. Nie należy jej mylić z oliwą jakościową.
Oliwa bio / eco
Oliwa z upraw ekologicznych — bez pestycydów, prowadzonych w sposób zrównoważony. Często z ograniczonym nawadnianiem, co obniża plon, ale zwiększa koncentrację składników. Certyfikat bio dotyczy jednak sposobu uprawy, a nie zawartości polifenoli — którą wciąż determinuje czas zbioru.
Dlaczego etykieta to nie wszystko?
Na etykiecie znajdziemy kategorię, kraj pochodzenia i datę. Rzadko natomiast pojawia się realna zawartość polifenoli ani szczegóły dotyczące terminu zbioru. Tymczasem to właśnie te dane decydują o wartości zdrowotnej. Warto kupować od sprzedawców, którzy potrafią podać parametry konkretnej partii.
WNIOSEK EKSPERTA
Oliwa z oliwek nie jest produktem jednorodnym — jej jakość może się diametralnie różnić nawet w obrębie tej samej kategorii. Największą wartość ma oliwa extra virgin z wczesnego zbioru, o niskiej kwasowości i wysokiej zawartości polifenoli. Kategoria na etykiecie to punkt wyjścia, nie gwarancja jakości.
Maria Jagiełło · dietetyczka i specjalistka od oliwy